بر وجوب كرديد از باب احتياط بدنبال آن بايد ملتزم به وجوب شويم ، ملتزم شويم كه تركش عقاب دارد ملتزم شويم كه فعل آن ثواب دارد ، ملتزم شويم كه ترك حرام است و حال آنكه نتوان به اين امور ملتزم شد لاحتمال الاستحباب او الاباحة ، شيخ ره مىفرمايد : سخنان اين سيّد محترم را در مقدمات دليل انسداد خواهيم آورد و فعلا جاى بحث نيست ، البته مىتوان به سيّد عرض كرد كه در فروع دين التزام مهم نيست و مخالفت التزاميه ضررى ندارد عمده مخالفت عمليّه است كه آن هم لازم نمىآيد . نتيجه : صور مسئله : در موارد امتثال اجمالى گاهى عمل توصلى است و گاهى تعبدى ( اين دو صورت ) و در هركدام يا احتياط مستلزم تكرار است يا نيست 4 * 2 * 2 « اين هم چهار صورت » و در هريك از اين چهار صورت يا متمكن از امتثال تفصيلى هستيم يا نه 8 * 4 * 2 مواردى كه متمكن نيستيم از بحث خارج است مىماند چهار صورت در اين چهار صورت هم گاهى از علم تفصيلى تمكن داريم و گاهى از ظن مطلق و گاهى از ظن خاص 12 * 4 * 3 از مجموع 12 ، صورت چهار صورت مال علم تفصيلى و چهار صورت مال ظن مطلق و چهار صورت مال ظن خاص است و در هركدام از چهار صورت هم دو مقام بحث بود يكى مقتضاى قاعده و يكى مقتضاى دليل شرعى ، در دو صورت كه عمل توصلى نباشد مشكلى نبود و در صورت سوم هم كه عمل تعبدى ولى احتياط مستلزم تكرار نيست مشكلى نبود تنها در صورت رابعه كه احتياط مستلزم تكرار باشد موانع و مشكلاتى پيش آمد كه نتوانستيم اكتفا كنيم به امتثال اجمالى و راه امتثال تفصيلى را با احتياط كامل پيموديم بحث سوم تا اينجا تمام شد برمىگرديم به بحث اوّل و دوّم : ( ارزشمندى علم اجمالى ) بحث اول و دوم در باب علم اجمالى در اين رابطه بود كه آيا علم